Fotografi valjevskog kraja

Biografijama Kuzmana Trivanovića, Leopolda Hajla i I. Hašike, objavljenim u lanjskoj avgustovskoj i septembarskoj svesci Revije „Kolubara”, počeli smo da publikujemo priloge za biografski leksikon fotografa Valjevskog kraja. Nastavili smo takav posao i narednih meseci, držeći se pri tome azbučnog reda. Rešeni smo da u dogledno vreme na sličan način predstavimo i ostale fotografske pregaoce. One čiji su životni i radni vek već okončani. Znatnu pomoć u takvom radu pružaju nam: Miroslav Aleksandrić, kolekcionar starih fotografija iz Mladenovca; Goran Malić, fotografski umetnik i istoričar iz Beograda; Aleksa Milivojević, matičar u valjevskoj Gradskoj upravi; Dragan Feldić, arhitekta iz Požarevca. Naše čitaoce molimo da nam u tome i oni pomognu ukazujući na eventualne omaške, ali i prilažući dopune za već štampane fotografske životopise.

Milija Marković
(Požarevac, oko 1812 – Beograd, 21. april 1877)
Slikar, „istoričeski živopisac”. Ikonopisao je 1857. u Brankovinskoj a 1865-66. godine i u Valjevskoj crkvi. S obzirom na to da se od 1850. godine bavio i fotografisanjem (izučio ga je tada kod putujućeg dagerotipiste Adolfa Dajča) uz sebe je, verovatno, imao fotografski aparat i dok se nalazio među Valjevcima.

Milisav Marković
Iz Osečine. Vodio je izvesno vreme sopstvenu radnju u tamošnjoj „Seljinoj kući”. Ima sina Rada, trgovca u Valjevu.

Stanislav Marković
Iz Gunjaka. Dugo je u drugoj polovini 20. veka vodio fotografsku radnju u Peckoj. Njegov sin Raško je kasnije držao sa suprugom studio u Osečini.

Ružica Milenković
(Požarevac, 15. decembar 1926 – ? )
Učila je fotografski zanat kod Milke Antić od 12. maja 1940. do 12. jula 1943. godine.

Živadin Milovanović
( ? , u Šumadiji, 7. decembar 1923 – ?)
Fotograf u Lajkovcu. Učio je zanat kod svoga strica, Jerotija Milovanovića, u razdoblju 1938-41. Upućen je u leto 1941. godine u Valjevo, da pred odgovarajućom komisijom polaže pomoćnički ispit. Razlog: Udruženje zanatlija u Tamnavskom srezu, u čijem se sastavu tada nalazio i Lajkovac, nije imalo dovoljno fotografa za obrazovanje ispitnog odbora. Ispit je položio 9. jula 1941. godine pred komisijom u kojoj su bili učitelj Mil. Milisavljević i fotografi Svetislav Đaković i Milka Antić. Posle izvesnog vremena Živadin se odselio iz Lajkovca.

Jerotije Milovanović
(Dobrovodica, kod Batočine, krajem 19. ili početkom 20. veka – ? , oko 1953)
Profesionalni fotograf u Lajkovcu, prvi za koga se zna. Došao je u vremenu između svetskih ratova, nepoznato je kad i odakle. Atelje mu se nalazio u u njegovoj kući u glavnoj varoškoj ulici.

Jerotijev otac zvao se Slavko, majka Dobrija. Fotografi su bila i tri Jerotijeva brata. Najviše je u tom poslu postigao Dragoljub S. Milovanović (rođen 1892) koji je imao atelje u Kragujevcu i svrstao se u najbolje fotografije što ih je imao taj grad.  

Kosara Milutinović
(Valjevo, 3. septembar 1931 – ? )
Fotografski zanat učila kod valjevskog fotografa Dragoslava Markovića u razdoblju od 15. jula 1944. do 15. jula 1947. godine.

Milan M. Mirić
( ? – Belanovica, 26. januar 1984)
Sopstvenu fotografsku radnju u Belanovici držao je duže od tri decenije. Živeo u braku sa Desankom; ima sina Miroslava.  

Dobrivoje Mitić
(Ćuprija, 1. septembar 1916 – Valjevo, 26. septembar 1979)
Sopstvenu fotografsku radnju u Valjevu otvorio je 21. juna 1952. godine. Do tada radio zajedno sa Budom Kostićem čiji se studio nalazio na mestu gde je sadašnja pošta. Radio je potom samostalno na tri lokacije. Najpre u Ulici Karađorđevoj, nedaleko od njene raskrsnice sa Sinđelićevom (do Nastasa pekara), zatim u sopstvenom lokalu u Ulici Vuka Karadžića, na mestu gde je sada „Foto Medenica”. Kad je ta kuća srušena dodeljen mu je pod kiriju lokal u Karađorđevoj, nedaleko od njene raskrsnice sa Ulicom Vuka Karadžića, sklonjen od potencijalne klijentele jer se nalazio u dvorištu. Razočaran, ubrzo je otišao u penziju.

Mitićevi roditelji su Konstantin (činovnik) i Draga. Pohađao je izvesno vreme Valjevsku gimnaziju (školske 1926-27. bio u drugom razredu), potom prešao na fotografski zanat. Učio ga je od februara 1939. do februara 1942. godine, najpre kod Dragoslava Markovića (do avgusta 1940) pa kod Milke Antić. Majstorski ispit je položio 25. novembra 1950. godine.

Snimanje dece i fotoreportažu označio je 1953. godine u jednoj anketi Sekcije fotografskih majstora kao fotografske poslove koji su mu specijalnost. U to doba imao je jednog pomoćnika, a u slobodnom vremenu najradije se bavio čitanjem. Bio je „Abraševićev” član (pevao u horu).

Milica Mičić
(Valjevo, 1935 – ? )
Učila je fotografski zanat u Valjevu, kod Milke Antić, od 1949. do 1952. godine. Radila je kao fotograf u Puli, Umagu i Splitu. Od 1970. samostalno je u Beogradu, u Ulici maršala Tita br. 6 (sadašnja Kralja Milana ulica) vodila foto-studio „Milica”. Tu radnju, u pasažu, osnovao je Branko Vukićević posle Drugog svetskog rata, potom je držala Kosara Antić-Sarić.

LIT.: Z. Stanković, Fotografi. Beogradske fotografske zanatske radnje – portreti vlasnika u njihovim ateljeima, Beograd 1987.

Radmila Nešić
(Kraljevo, 17. decembar 1928 – ? )
Učila fotografski zanat u Valjevu, kod Kosare Sarić, od avgusta 1941. do avgusta 1944. godine.

Zdravko Ranković

Vojka Obradović
(Vrelo, 10. april 1932 – Valjevo, 29. decembar 2004)
Fotoamater. Učestvovala je sa radom „Dobra zemlja” na Drugoj međuklupskoj izložbi fotografija u Valjevu (3 – 10. oktobar 1964), tada kao član Foto kluba „Slavko Rodić” iz Bugojna gde su supružnici Obradović onda živeli. Sudelovala je i na izložbama „Žene snimaju” u Beogradu.

Potiče iz porodice sveštenika Dimitrija Blagojevića. Radila u fabrikama „Krušik” (Valjevo) i „Slavko Rodić” (Bugojno).   

Đorđe Obradović
(Valjevo, 5. septembar 1929 – Valjevo, 1. decembar 1991)
Fotograf amater, dugogodišnji „Krušikov” radnik pirotehničar. Učestvovao je sa tri rada na Drugoj međuklupskoj izložbi fotografija u Valjevu (3-10. oktobar 1964), tada kao član Foto kluba „Slavko Rodić” iz Bugojna. To je, po svemu sudeći, bilo prvo Obradovićevo javno fotografsko pojavljivanje u Valjevu. Krajem aprila 1972. učestvovao je na izložbi umetničkih ostvarenja radnika „Krušika”, priređenoj u Domu kulture. Učestvovao je i na mnogim fotografskim izložbama u Jugoslaviji. Samostalne izložbe imao je u Bugojnu i Valjevu (retrospektiva u maju 1990, povodom 120. godišnjice Valjevske gimnazije). Najznačajnija nagrada – Srebrna plaketa Jugoslovenskih susreta amatera „Abrašević” u Valjevu, dobijena 1975. godine za fotografije „Mašinist 2” i „Akt 24”.

Obradović je Valjevsku gimnaziju završio 1948. godine, od tada se bavio i fotografijom. Prvi put izlagao 1958. u Bugojnu gde je i živeo od 1953. godine (radio u fabrici „Slavko Rodić”). Zvanje foto-amatera prve klase stekao 1960, kandidat majstor postao 1981. godine. Najčešći motivi na njegovim fotografijama bili su radnici, pejzaži i aktovi.     

Milanka Oreščanin
(Ivanić Grad, 13. decembar 1927 – ? )
Učila fotografski zanat u Valjevu, kod Milke Antić, od februara 1943. do februara 1945. godine.